CMH kweekverlichting: voordelen en verschillen met HPS en LED

Bij het kiezen van kweekverlichting denken veel kwekers tegenwoordig direct aan LED. Toch zijn ook traditionele ontladingslampen nog interessant voor bepaalde toepassingen. Naast de bekende HPS-kweeklampen bestaat er namelijk een andere verlichtingstechniek: CMH.

CMH kweeklampen staan vooral bekend om hun brede lichtspectrum en goede kleurweergave. Ze worden gebruikt voor zowel de vegetatieve groei als de bloei van planten en kunnen een alternatief vormen voor HPS-verlichting.

Maar wat zijn de werkelijke voordelen van CMH? Hoe verhoudt deze techniek zich tot moderne LED-kweeklampen? En wanneer is het verstandig om voor CMH te kiezen?

In dit artikel vergelijken we de belangrijkste eigenschappen van CMH, HPS en LED.

Wat is CMH kweekverlichting?

CMH staat voor Ceramic Metal Halide, oftewel keramische metaalhalideverlichting.

Een CMH-kweeklamp is een gasontladingslamp waarbij een elektrische ontlading licht produceert in een keramische branderbuis.

Deze keramische constructie maakt het mogelijk om onder hoge temperaturen te werken en draagt bij aan de spectrale eigenschappen van de lamp.

CMH-verlichting wordt ook aangeduid als keramische metaalhalideverlichting. De benaming CDM wordt eveneens gebruikt voor bepaalde typen keramische metaalhalidelampen.

In tegenstelling tot LED-kweeklampen heeft een CMH-lamp een geschikte ballast nodig om te functioneren.

CMH-kweeklampen zijn verkrijgbaar in verschillende vermogens en spectrale uitvoeringen. De precieze eigenschappen verschillen per fabrikant en model.

Wat zijn de voordelen van CMH kweeklampen?

1. Een breed lichtspectrum

Een belangrijk kenmerk van CMH-verlichting is het relatief brede lichtspectrum.

Waar traditionele HPS-lampen vooral veel licht produceren in het geel-oranje en rode deel van het spectrum, hebben CMH-lampen doorgaans een evenwichtigere verdeling over meerdere zichtbare golflengten.

Dat kan interessant zijn voor kwekers die één type verlichting willen gebruiken voor verschillende groeifasen.

CMH-lampen produceren bovendien vaak licht met een goede kleurweergave. Hierdoor zijn de natuurlijke kleuren van bladeren en planten beter te beoordelen dan onder het uitgesproken geel-oranje licht van veel HPS-lampen.

Een breder spectrum betekent overigens niet automatisch dat een plant sneller groeit. De totale hoeveelheid bruikbaar licht en de kweekomstandigheden blijven minstens zo belangrijk.

2. Geschikt voor groei en bloei

CMH-kweeklampen kunnen worden gebruikt tijdens zowel de vegetatieve groei als de bloeifase.

Afhankelijk van de spectrale uitvoering zijn sommige modellen meer gericht op vegetatieve groei, terwijl andere een bredere toepassing hebben.

Voor kwekers die één verlichtingssysteem voor verschillende groeifasen zoeken, kan CMH daardoor een praktische oplossing zijn.

3. Een alternatief voor traditionele HPS-verlichting

CMH is vooral interessant voor kwekers die vertrouwd zijn met ontladingslampen, maar een ander lichtspectrum wensen.

In vergelijking met veel traditionele HPS-lampen biedt CMH een bredere spectrale verdeling en doorgaans een betere kleurweergave.

De efficiëntie verschilt echter per model. CMH is niet automatisch zuiniger dan HPS.

Bij het vergelijken van lampen is het daarom verstandig om te kijken naar de fotosynthetische fotonefficiëntie in µmol/J en de totale lichtopbrengst in µmol/s.

4. Warmte als onderdeel van de kweekomgeving

Net als HPS produceren CMH-kweeklampen aanzienlijke warmte.

In een koele kweekruimte kan die warmte soms bijdragen aan het handhaven van een geschikte temperatuur.

In warme ruimtes kan dezelfde warmte juist nadelig zijn, omdat extra ventilatie of koeling nodig is.

Het is daarom belangrijk om de warmteontwikkeling mee te nemen bij de keuze voor een verlichtingssysteem.

CMH is geen koele verlichtingstechniek. De lamp en het armatuur kunnen tijdens gebruik zeer heet worden en moeten op voldoende afstand van planten en brandbare materialen worden geplaatst.

CMH versus HPS: wat zijn de verschillen?

HPS en CMH zijn beide gasontladingslampen, maar ze verschillen in techniek en lichtspectrum.

Lichtspectrum

HPS-kweeklampen produceren veel licht in het geel-oranje en rode deel van het zichtbare spectrum.

CMH-lampen hebben doorgaans een bredere spectrale verdeling, met relatief meer licht in andere delen van het zichtbare spectrum.

Dit maakt CMH interessant wanneer een breed spectrum en een natuurlijke kleurweergave gewenst zijn.

Energie-efficiëntie

De energie-efficiëntie van een kweeklamp wordt uitgedrukt in µmol/J.

Deze waarde geeft aan hoeveel fotosynthetisch actief licht de lamp produceert per joule verbruikte elektrische energie.

Zowel HPS- als CMH-systemen zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen en efficiëntieklassen.

Hoogefficiënte HPS-systemen kunnen efficiënter zijn dan bepaalde CMH-lampen. Daarom is het niet juist om CMH zonder meer als energiezuiniger te beschouwen.

Vergelijk altijd de technische gegevens van het complete verlichtingssysteem, inclusief ballastverliezen.

Warmteontwikkeling

Zowel HPS als CMH produceren aanzienlijke hoeveelheden warmte.

Bij een vergelijkbaar elektrisch opgenomen vermogen komt uiteindelijk ongeveer evenveel energie als warmte in de kweekomgeving terecht, al kunnen de verdeling en de warmtestraling verschillen.

De daadwerkelijke temperatuur bij het gewas hangt onder andere af van de ophanghoogte, ventilatie, het armatuur en de inrichting van de kweekruimte.

Levensduur

De levensduur van CMH- en HPS-lampen verschilt per fabrikant en model.

Daarnaast kan de lichtopbrengst tijdens het gebruik geleidelijk afnemen.

Controleer daarom niet alleen de opgegeven levensduur, maar ook de aanbevelingen voor het vervangen van de lamp.

CMH versus LED: welke kweekverlichting is beter?

LED en CMH zijn technisch heel verschillende verlichtingssystemen.

Moderne LED-kweeklampen gebruiken halfgeleiders om licht te produceren, terwijl CMH gebruikmaakt van een elektrische ontlading in een keramische branderbuis.

Beide technieken hebben specifieke eigenschappen.

Efficiëntie en energieverbruik

Moderne, efficiënte LED-kweeklampen behalen doorgaans een hogere fotosynthetische fotonefficiëntie dan CMH-systemen.

Dat betekent dat ze voor dezelfde hoeveelheid geproduceerd plantenlicht minder elektrische energie kunnen verbruiken.

Bij grotere kweekoppervlakken en lange dagelijkse branduren kan dit een belangrijk voordeel zijn.

Lichtspectrum

CMH-lampen produceren van nature een relatief breed spectrum.

LED-kweeklampen kunnen eveneens een breed spectrum produceren. Fabrikanten kunnen de spectrale samenstelling bovendien gericht ontwerpen door verschillende LED-chips te combineren.

Een breed spectrum is dus niet uitsluitend een voordeel van CMH.

Warmte en temperatuurregeling

Ook LED-kweeklampen produceren warmte.

Bij een vergelijkbare hoeveelheid geproduceerd plantenlicht kunnen efficiënte LED-systemen echter minder elektriciteit verbruiken, waardoor ook de totale warmtebelasting lager kan uitvallen.

Daarnaast verschilt de manier waarop de warmte wordt afgevoerd.

Bij LED-systemen wordt een belangrijk deel van de warmte via het armatuur en de koeling afgegeven. CMH-lampen geven relatief veel warmte af via de lamp en de directe omgeving.

Dimbaarheid en lichtregeling

Veel moderne LED-kweeklampen zijn dimbaar.

Hiermee kan de lichtintensiteit worden aangepast aan de groeifase en de lichtbehoefte van het gewas.

Bij CMH is dimmen afhankelijk van de lamp en de gebruikte ballast. Niet iedere combinatie ondersteunt dimmen en een ongeschikte instelling kan de werking of levensduur beïnvloeden.

Onderhoud

LED-systemen hebben geen afzonderlijke ontladingslamp die periodiek moet worden vervangen.

Bij CMH moet rekening worden gehouden met de levensduur en de afnemende lichtopbrengst van de lamp.

Dit maakt LED in veel situaties aantrekkelijk vanuit onderhoud en gebruiksgemak.

CMH, HPS en LED in één overzicht

Eigenschap	CMH	HPS	Moderne LED
Lichttechniek	Keramische gasontlading	Hogedruknatrium	Halfgeleiders
Lichtspectrum	Relatief breed	Vooral geel-oranje en rood	Afhankelijk van LED-samenstelling
Efficiëntie	Modelafhankelijk	Modelafhankelijk	Vaak hoog bij moderne systemen
Warmteontwikkeling	Aanzienlijk	Aanzienlijk	Afhankelijk van vermogen en efficiëntie
Dimbaarheid	Afhankelijk van ballast	Afhankelijk van ballast	Vaak beschikbaar
Lampvervanging	Periodiek	Periodiek	Geen afzonderlijke ontladingslamp
Toepassing	Groei en bloei	Vooral groei en bloei, afhankelijk van spectrum	Groei en bloei, afhankelijk van spectrum

Deze vergelijking geeft algemene verschillen weer. Voor een nauwkeurige beoordeling moeten altijd de specificaties van de betreffende modellen worden vergeleken.

Kun je CMH en LED combineren?

Ja, CMH en LED kunnen in bepaalde kweekopstellingen naast elkaar worden gebruikt.

Bijvoorbeeld wanneer een bestaande CMH-installatie wordt aangevuld met LED-verlichting om de lichtverdeling te verbeteren of bepaalde delen van het kweekoppervlak extra te belichten.

Een dergelijke combinatie is echter niet automatisch beter dan een goed ontworpen LED-installatie.

Het is belangrijk om de gezamenlijke lichtintensiteit, de spectrale verdeling en de warmtebelasting te beoordelen.

Vooral de totale PPFD op gewashoogte is hierbij belangrijk.

Wanneer de bestaande verlichting al voldoende licht levert, kan extra verlichting onnodig energieverbruik of een te hoge lichtintensiteit veroorzaken.

Wanneer is CMH kweekverlichting een goede keuze?

CMH kan interessant zijn wanneer:

• Je een gasontladingslamp met een relatief breed lichtspectrum zoekt.

• Je waarde hecht aan een goede kleurweergave van planten.

• Je een bestaande CMH-installatie wilt blijven gebruiken.

• De warmteafgifte past bij de temperatuurregeling van je kweekruimte.

• Je een alternatief voor traditionele HPS-verlichting wilt vergelijken.

Voor nieuwe installaties waarbij energie-efficiëntie, dimbaarheid en een lage onderhoudsbehoefte vooropstaan, is moderne LED-kweekverlichting doorgaans de logischere keuze.

Waar moet je op letten bij het kopen van een CMH kweeklamp?

Bij de aanschaf van CMH-verlichting zijn verschillende eigenschappen belangrijk.

Het vermogen

Controleer of het vermogen past bij de afmetingen van de kweekruimte en de gewenste lichtintensiteit.

Het lichtspectrum

Niet iedere CMH-lamp heeft dezelfde spectrale samenstelling. Bekijk daarom welke uitvoering geschikt is voor jouw toepassing.

De ballast

Gebruik uitsluitend een ballast die geschikt is voor het specifieke CMH-lamptype en vermogen.

De fitting en het armatuur

Controleer of de lamp past bij de gebruikte fitting en of het armatuur geschikt is voor de warmteontwikkeling en elektrische eigenschappen van de lamp.

De lichtopbrengst

Vergelijk indien beschikbaar de PPF in µmol/s en de efficiëntie van het complete systeem in µmol/J.

De ventilatie

Houd rekening met de warmteontwikkeling en zorg voor voldoende ventilatie en veilige montage.

Conclusie: CMH blijft een interessant alternatief voor HPS

CMH-kweekverlichting heeft eigenschappen die het voor bepaalde toepassingen aantrekkelijk maken.

Vooral het brede lichtspectrum en de goede kleurweergave onderscheiden CMH van veel traditionele HPS-lampen.

Tegelijkertijd is het belangrijk om de beperkingen te erkennen. CMH produceert aanzienlijke warmte, vereist een geschikte ballast en is doorgaans minder efficiënt dan moderne hoogwaardige LED-kweekverlichting.

Welke techniek de beste keuze is, hangt af van je kweekruimte, het gewenste lichtniveau, de temperatuurregeling en het beschikbare budget.

Wil je verschillende verlichtingstechnieken vergelijken? Bekijk dan het assortiment CMH-, HPS- en LED-kweeklampen van Kweekverlichting.nl en kies de verlichting die past bij jouw toepassing.